......

Cefotaxim: Thuốc kháng sinh nhóm cephalosporin thế hệ 3

Thuốc cephalosporin được phân loại theo thế hệ dựa trên những đặc trưng tác dụng kháng khuẩn của thuốc. Cephalosporin thế hệ 3 ít có tác dụng chống cầu khuẩn Gram dương hơn thế hệ 1, nhưng có tác dụng tốt hơn nhiều đối với họ Enterobacteriaceae kể cả các chủng tiết beta – lactamase. Tuy nhiên, tác dụng chống Pseudomonas aeruginosa phải được cân nhắc thận trọng, vì có sự khác nhau lớn về tỷ lệ kháng thuốc và việc sử dụng kháng sinh ở bệnh viện, cộng đồng và thành phố.

1. Thuốc kháng sinh nhóm cephalosporin thế hệ 3 là gì?

Cephalosporin thế hệ 3 bao gồm các thuốc cefotaxim, cefixim, cefoperazon, ceftazidim, ceftizoxim, ceftriaxon... Những loại thuốc này có tác dụng tốt trên vi khuẩn gram âm, bền vững với beta lactamase và đạt được nồng độ diệt khuẩn trong dịch não tủy. Tuy nhiên, trên vi khuẩn gram dương thì tác dụng kém penicilincephalosporin thế hệ 1. Thuốc tác dụng cả với P.aeruginosa, trong đó tốt nhất là ceftazidim và cefoperazon.

2. Dạng thuốc Cephalosporin thế hệ 3 và hàm lượng thuốc

Thuốc Cephalosporin thế hệ 3 được đựng trong lọ 0,5 g; 1 g; 2 g dưới dạng bột thuốc và kèm ống dung môi để pha. Hàm lượng thuốc trong lọ thuốc nước để tiêm tương ứng với 250 mg, 500 mg và 1g cefotaxim.

Vi khuẩn gram âm và gram dương
Vi khuẩn gram âm và gram dương

3. Thuốc Cephalosporin thế hệ 3 được chỉ định cho các trường hợp nào?

Là một nhóm thuốc kháng sinh nên Cephalosporin thế hệ 3 thường được sử dụng cho các bệnh nhiễm khuẩn nặng và nguy kịch do vi khuẩn nhạy cảm với cefotaxim, bao gồm:

4. Chống chỉ định thuốc Cephalosporin thế hệ 3 cho các trường hợp nào?

Thuốc Cephalosporin thế hệ 3 không được sử dụng cho những trường hợp mẫn cảm với cephalosporin và mẫn cảm với lidocain (nếu dùng chế phẩm có lidocain).

Dị ứng thuốc tây
Cephalosporin thế hệ 3 chống chỉ định cho những người bị dị ứng và mẫn cảm với lidocain

5. Những lưu ý khi sử dụng thuốc Cephalosporin thế hệ 3

Trước và trong khi sử dụng thuốc Cephalosporin thế hệ 3 người bệnh cần phải lưu ý đến những điểm sau:

  • Trước khi tiến hành điều trị bằng Cephalosporin thế hệ 3, người bệnh phải được điều tra kỹ về tiền sử dị ứng với cephalosporin, penicillin hoặc thuốc khác.
  • Các chế phẩm thương mại cefotaxim có chứa lidocain chỉ được tiêm bắp, không bao giờ được tiêm tĩnh mạch.
  • Có 5 - 10% trường hợp xuất hiện dị ứng chéo giữa penicilin với cephalosporin. Vì vậy, phải hết sức thận trọng khi dùng cefotaxim cho người bệnh bị dị ứng với penicilin.
  • Nếu đồng thời dùng thuốc có khả năng gây độc đối với thận (ví dụ như các aminoglycosid) thì phải theo dõi kiểm tra chức năng thận.
  • Cephalosporin thế hệ 3 có thể gây dương tính giả với test Coombs, với các xét nghiệm về đường niệu, với các chất khử mà không dùng phương pháp enzym.
  • Tính an toàn của Cephalosporin thế hệ 3 đối với người mang thai chưa được xác định. Thuốc có đi qua nhau thai trong 3 tháng giữa thai kỳ, vì vậy cần cẩn trọng khi sử dụng với phụ nữ mang thai.
  • Có thể dùng Cephalosporin thế hệ 3 với người cho con bú nhưng phải quan tâm khi thấy trẻ ỉa chảy, tưa và nổi ban, nếu tránh dùng được thì tốt.

6. Tác dụng không mong muốn (ADR) của thuốc Cephalosporin thế hệ 3

Tác dụng phụ của Cefotaxim thường gặp nhất, ADR > 1/100

  • Tiêu hóa: Tiêu chảy
  • Tại chỗ: Viêm tắc tĩnh mạch tại chỗ tiêm, đau và có phản ứng viêm ở chỗ tiêm bắp.

Những trường hợp ít gặp, 1/100 > ADR > 1/1000

  • Máu: Giảm bạch cầu ưa eosin hoặc giảm bạch cầu nói chung làm cho test Coombs dương tính.
  • Tiêu hóa: Thay đổi vi khuẩn chí ở ruột, có thể bị bội nhiễm do vi khuẩn kháng thuốc như Pseudomonas aeruginosa, Enterobacter spp,....

Trường hợp hiếm gặp, ADR < 1/1000

  • Toàn thân: Sốc phản vệ, các phản ứng quá mẫn cảm.
  • Máu: Giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu hạt, thiếu máu tan máu.
  • Tiêu hóa: Viêm đại tràng có màng giả do Clostridium difficile.
  • Gan: Tăng bilirubin và các enzym của gan trong huyết tương.
Tiêu chảy
Tác dụng phụ của Cefotaxim có thể khiến người bệnh bị tiêu chảy

7. Cách xử trí khi gặp phải tác dụng phụ của thuốc

Khi có biểu hiện nặng các tác dụng không mong muốn như đáp ứng quá mẫn, viêm đại tràng có màng giả thì phải ngừng ngay việc sử dụng thuốc Cephalosporin thế hệ 3. Ðể phòng ngừa viêm tĩnh mạch do tiêm thuốc cần phải tiêm hoặc truyền tĩnh mạch chậm. Còn để giảm đau do tiêm bắp thì cần tiến hành pha thêm thuốc tê lidocain với thuốc ngay trước khi tiêm, hoặc dùng loại thuốc có sẵn lidocain.

8. Tương tác thuốc Cephalosporin thế hệ 3 có thể gặp phải

Khi sử dụng song song các loại thuốc thì tương tác thuốc là điều không thể tránh khỏi và Cephalosporin thế hệ 3 cũng không phải ngoại lệ. Đặc biệt là khi sử dụng Cephalosporin và colistin. Sự phối hợp kháng sinh thuộc nhóm cephalosporin với colistin (là kháng sinh polymyxin) có thể làm tăng nguy cơ bị tổn thương thận.

9. Sử dụng quá liều Cephalosporin thế hệ 3 và cách xử trí

Với trường hợp điều trị hoặc sau điều trị bằng Cephalosporin thế hệ 3 mà người bệnh bị tiêu chảy nặng hoặc kéo dài thì rất có thể người bệnh bị viêm đại tràng có màng giả. Đây là một trường hợp rối loạn tiêu hóa nặng, cần phải ngừng Cephalosporin thế hệ 3 và thay thế bằng một kháng sinh có tác dụng lâm sàng trị viêm đại tràng do C. difficile. Còn trường hợp xuất hiện triệu chứng ngộ độc, cần phải ngừng ngay Cephalosporin thế hệ 3 và đưa người bệnh đến bệnh viện để điều trị.

Cephalosporin thế hệ 3 là thuốc thuộc nhóm thuốc kháng sinh nên người bệnh cần cẩn trọng khi sử dụng, đặc biệt là với trường hợp sử dụng thuốc lâu dài.

Hiện nay, việc lạm dụng thuốc kháng sinh, sử dụng thuốc kháng sinh bừa bãi đã làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và trở thành tình trạng kháng kháng sinh. Vì thế, bệnh nhân nên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín, có chuyên môn tốt để điều trị và hướng dẫn sử dụng thuốc kháng sinh hiệu quả nhất.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

149.9K

Bài viết liên quan
  • Tinadro
    Công dụng thuốc Tinadro

    Thuốc Tinadro là thuốc kê đơn chứa thành phần Cefuroxime, có tác dụng điều trị nhiễm khuẩn thể nặng đường hô hấp dưới, nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não do các vi khuẩn nhạy cảm gây ra. Cùng tìm ...

    Đọc thêm
  • banner natives image QC
    Giải pháp hỗ trợ điều trị và dự phòng xơ vữa động mạch

    Nattokinase trong sản phẩm vừa có tác dụng phân giải cục máu đông, vừa có tác dụng kích hoạt các enzyme

    Đọc thêm
  • Biotax 2g IV
    Công dụng thuốc Biotax 2g IV

    Thuốc Biotax 2g IV được bào chế dưới dạng bột pha dung dịch tiêm, có thành phần chính là Cefotaxim. Thuốc được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn nặng và nguy kịch, gây ra bởi vi khuẩn ...

    Đọc thêm
  • Công dụng thuốc Orazime 100
    Công dụng thuốc Orazime 100

    Orazime 100 là thuốc kê đơn được sử dụng trong điều trị một số bệnh nhiễm trùng nhiễm khuẩn hiện nay. Người bệnh nên sử dụng thuốc Orazime 100 theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.

    Đọc thêm
  • fortaacef 2g
    Công dụng thuốc Fortaacef 2g

    Thuốc Fortaacef 2g có thành phần chính là Cefotaxim, được sử dụng trong điều trị các nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm gây ra như nhiễm khuẩn mũi họng, da và mô mềm dưới da... dự phòng nhiễm khuẩn ...

    Đọc thêm
  • klonaxol
    Công dụng thuốc Klonaxol

    Thuốc Klonaxol là thuốc trị ký sinh trùng, kháng virus và chống nhiễm khuẩn. Thành phần chính có trong thuốc là hoạt chất Cefoperazone. Vậy cần có những lưu ý gì khi sử dụng thuốc Klonaxol? Hãy cùng tìm hiểu ...

    Đọc thêm