Có mấy phương pháp xạ trị ung thư? Lựa chọn nào là hợp lý?

12/07/2019
Xạ trị

Xạ trị là phương pháp điều trị ung thư sử dụng phóng xạ liều cao để tiêu diệt tế bào ung thư và thu nhỏ khối u. Ở liều thấp, loại bức xạ này có trong tia X khi chụp hình hàm hoặc soi xương.

1. Xạ trị và ung thư

Phương pháp xạ trị có thể chữa bệnh ung thư, ngăn chặn chúng quay trở lại, hoặc kìm hãm sự phát triển của khối u. Xạ trị cũng là một cách giúp giảm nhẹ các triệu chứng do ung thư gây ra. Xạ trị chùm tia bên ngoài làm thu nhỏ khối u nhằm quản lý cơn đau và các vấn đề khác do khối u gây ra, chẳng hạn như khó thở hoặc suy giảm chức năng ruột và bàng quang. Những cơn đau xương do ung thư có thể được điều trị bằng thuốc xạ trị toàn thân, gọi là dược phẩm phóng xạ.

Ở liều cao, xạ trị giết chết hoặc kìm hãm sự phát triển của tế bào ung thư bằng cách làm hỏng DNA của chúng. Khi DNA đã hư hỏng, tế bào ung thư sẽ ngừng phân chia hoặc bị phá vỡ và loại bỏ ra khỏi cơ thể.

Phương pháp xạ trị không thể tiêu diệt tế bào ung thư ngay lập tức. Do đó, bệnh nhân phải mất nhiều ngày hoặc vài tuần điều trị mới đủ thời gian làm tổn thương DNA và giết chết tế bào ung thư. Sau khi kết thúc đợt xạ trị, các tế bào ung thư vẫn tiếp tục chết trong vòng vài tuần hoặc vài tháng nữa.

2. Các phương pháp xạ trị

Có hai loại xạ trị chính là xạ trị chùm tia bên ngoàixạ trị bên trong. Để lựa chọn phương pháp xạ trị cần dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm:

  • Loại ung thư
  • Kích thước của khối u
  • Vị trí khối u trong cơ thể
  • Khoảng cách của khối u với những khu vực nhạy cảm với bức xạ
  • Tình trạng sức khỏe và tiền sử bệnh án của bệnh nhân
  • Các phương pháp điều trị ung thư khác đang áp dụng
  • Tuổi tác của người bệnh và một số yếu tố khác

2.1. Xạ trị chùm tia bên ngoài

Xạ trị chùm tia bên ngoài là phương pháp dùng máy xạ trị lớn (có thể phát ra tiếng ồn) di chuyển xung quanh người bệnh và bắn tia bức xạ vào vùng có khối u từ nhiều hướng. Đây là hình thức điều trị tại chỗ, chỉ xạ trị một khu vực cụ thể đang có tế bào ung thư. Ví dụ, nếu bệnh nhân bị ung thư trong phổi, họ sẽ chỉ cần phóng bức xạ ở vùng ngực chứ không phải là toàn bộ cơ thể.

xạ trị ung thư gan tại Vinmec
Phương pháp xạ trị chùm tia bên ngoài.

2.2. Xạ trị bên trong

Xạ trị bên trong là liệu pháp điều trị bằng cách đưa một nguồn phóng xạ, có thể là rắn hoặc lỏng, vào bên trong cơ thể người bệnh.

  • Nguồn rắn:

Khi dùng một nguồn bức xạ rắn thì được gọi là cận xạ trị hoặc xạ trị áp sát. Nguồn phóng xạ ở các dạng ống, kim, sợi, hạt nhỏ hoặc phiến mỏng được đặt vào trong hay gần khối u. Tương tự như xạ trị chùm tia bên ngoài, cận xạ trị là phương pháp điều trị tại chỗ và chỉ tác động đến một bộ phận nhất định của cơ thể bệnh nhân. Nếu áp dụng phương pháp trị liệu bằng ánh sáng, nguồn phóng xạ nằm trong cơ thể người bệnh sẽ phát ra bức xạ trong một khoảng thời gian.

  • Nguồn lỏng:

Hình thức xạ trị bên trong với nguồn phóng xạ lỏng được gọi là liệu pháp hệ thống. Lý do là bởi vì bức xạ điều trị sẽ di chuyển trong máu đến các mô trên khắp cơ thể người bệnh với nhiệm vụ tìm kiếm và tiêu diệt các tế bào ung thư. Người bệnh được xạ trị toàn thân bằng cách nuốt, truyền qua đường tĩnh mạch IV hoặc tiêm nguồn phóng xạ lỏng vào trong cơ thể. Sau đó, bệnh nhân sẽ thải ra bức xạ qua nước tiểu, mồ hôi và nước bọt trong một thời gian.

3. Các loại ung thư điều trị bằng xạ trị

  • Xạ trị chùm tia bên ngoài được sử dụng để điều trị nhiều loại ung thư.
  • Cận xạ trị thường được áp dụng đối với ung thư các bộ phận đầu cổ, ung thư vú, cổ tử cung, tuyến tiền liệt và mắt.
  • Liệu pháp xạ trị toàn thân (iốt phóng xạ, I-131) phổ biến trong chữa trị một số loại ung thư tuyến giáp.
  • Xạ trị phân tử (toàn thân), được gọi là liệu pháp hạt nhân phóng xạ nhắm mục tiêu, được tiến hành với bệnh nhân bị ung thư tuyến tiền liệt hoặc khối u thần kinh nội tiết tiêu hóa (GEP-NET).

Xem thêm: Đánh giá kết quả hai năm hóa xạ trị đồng thời sử dụng kĩ thuật Vmat trong điều trị triệt căn một số ung thư đầu cổ

4. Xạ trị kết hợp

Có trường hợp bệnh nhân chỉ cần một phương pháp kiểm soát ung thư duy nhất là xạ trị. Tuy nhiên phần đông người bệnh sẽ được xạ trị kết hợp với các biện pháp điều trị ung thư khác, chẳng hạn như phẫu thuật, hóa trị và liệu pháp miễn dịch. Xạ trị có thể được tiến hành trước, trong hoặc sau các liệu pháp điều trị khác để cải thiện cơ hội chữa bệnh, mang đến hiệu quả cao. Thời điểm áp dụng xạ trị cũng tùy thuộc vào từng loại ung thư cũng như mục tiêu là chữa khỏi bệnh hay là hạn chế các triệu chứng.

Nếu như xạ trị được kết hợp với phẫu thuật, các trường hợp có thể xảy ra là:

  • Trước phẫu thuật: Với tác dụng thu nhỏ kích thước của khối u để dễ dàng loại bỏ hoàn toàn bằng phẫu thuật và ít có khả năng tái phát.
  • Trong quá trình phẫu thuật: Xạ trị trong phẫu thuật dùng để chiếu tia phóng xạ đi thẳng vào tế bào ung thư mà không phải qua da, giúp bảo vệ các mô khỏe mạnh gần đó tránh khỏi bức xạ.

Sau phẫu thuật: Nhằm tiêu diệt bất kỳ tế bào ung thư nào còn sót lại.

Khám bệnh
Xạ trị có thể kết hợp với các phương pháp điều trị ung thư khác

5. Một số lưu ý khác

5.1. Giới hạn liều bức xạ

Mỗi khu vực trên có thể có một giới hạn về lượng phóng xạ được chiếu khác nhau, và bệnh nhân cần phải tuân thủ tiêu chuẩn đó để bảo đảm an toàn. Nếu đã đạt đến mức giới hạn cho một khu vực thì không nên điều trị thêm nữa, hoặc có thể chiếu xạ tại một vùng khác trên cơ thể nhưng phải có khoảng cách đủ xa so với phần đã quá giới hạn cũ.

5.2. Tác dụng phụ của xạ trị

Bức xạ không chỉ giết chết hoặc làm chậm sự phát triển của các tế bào ung thư, mà còn có thể ảnh hưởng đến các tế bào khỏe mạnh xung quanh đó. Việc tổn thương các tế bào hoặc mô khỏe mạnh sẽ gây ra những tác dụng phụ khác nhau.

5.3. Chi phí của phương pháp xạ trị

Chi phí xạ trị sẽ khá cao vì kỹ thuật này đòi hỏi sử dụng các máy móc phức tạp. Tổng mức phí chính xác còn tùy thuộc vào dịch vụ chăm sóc sức khỏe mà bệnh nhân lựa chọn, loại xạ trị và số lần phải điều trị họ cần.

5.4. Chế độ ăn khi xạ trị

Bức xạ có thể gây ra tác dụng phụ khiến người bệnh khó ăn, buồn nôn, lở miệng hoặc viêm thực quản. Vì cơ thể phải tiêu hao rất nhiều năng lượng để phục hồi trong quá trình xạ trị, điều quan trọng là bệnh nhân phải bổ sung đủ calo và protein để duy trì cân nặng và sức khỏe.

5.5. Đi làm khi đang xạ trị

Một số người có thể làm việc toàn thời gian trong quá trình xạ trị. Những người khác chỉ có thể làm việc bán thời gian hoặc nghỉ ngơi hoàn toàn. Có nên đi làm khi đang tiến hành xạ trị hay không phụ thuộc vào tình trạng và điều kiện của mỗi bệnh nhân.

Đôi khi người bệnh cảm thấy khá khỏe khoắn sau lần đầu tiên điều trị bức xạ. Nhưng sau đó họ mệt mỏi hơn, mất năng lượng và yếu đuối dần. Bệnh nhân không cần quá lo lắng vì sau khi kết thúc đợt điều trị, chỉ mất vài tuần hoặc vài tháng là họ có thể phục hồi bình thường trở lại.

6. Chương trình xạ trị tại Vinmec Central Park

Thế mạnh của Trung tâm Ung bướu - Bệnh Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park là trang thiết bị tối tân, sử dụng máy xạ trị Truebeam hiện đại nhất Đông Nam Á giúp cho kỹ thuật SRS tại đây đạt được kết quả tối ưu hơn.

Ngoài ra, đội ngũ Tiến sĩ, Bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm và trình độ chuyên môn cao: Bác sĩ Nguyễn Duy Sinh, Bác sĩ Lê Tấn Đạt, Bác sĩ Võ Đăng Hùng, Bác sĩ Phùng Thị Phương Chi, Bác sĩ Nông Ngọc Sơn, Bác sĩ Đỗ Tường Huân... luôn nỗ lực đồng hành cùng các bệnh nhân ung thư tại Việt Nam. Với kinh nghiệm đầu ngành, những chuyên gia tế tại Vinmec Central Park đã cẩn trọng ngay từ khâu chẩn đoán, lựa chọn phác đồ chữa trị thích hợp nhất cũng như điều trị phối hợp, tiếp cận đa chuyên khoa, góp phần chăm sóc người bệnh toàn diện và tối ưu.

Phòng khám ngoại trú và khu giường bệnh nội trú đạt tiêu chuẩn 5 sao quốc tế đã đầu tư xây dựng tại Khoa Ung bướu Vinmec Central Park không chỉ mang lại hiệu quả chữa bệnh cao, mà còn đem đến cảm giác thoải mái tuyệt đối cho người bệnh với chi phí hợp lý. Vì Vinmec hiểu rằng yếu tố về tâm lý, tinh thần lạc quan đóng vai trò then chốt trên con đường chống lại căn bệnh ung thư của khách hàng.

Để được tư vấn thêm về lựa chọn phương pháp xạ trị, Quý khách có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park TẠI ĐÂY.

Nguồn tham khảo: Cancer.gov

XEM THÊM:

Video đề xuất:

Hội thảo ứng dụng công nghệ cao trong điều trị xạ trị ung thư

Bài viết này được viết cho người đọc tại Hồ Chí Minh.