Sự phát triển về nhận thức xã hội của trẻ

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ nội trú Hồ Thị Hồng Tho - Bác sĩ Nhi sơ sinh - Khoa Nhi - Sơ sinh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Phú Quốc

Mỗi đứa trẻ khi sinh ra và lớn lên đều phải trải qua các giai đoạn phát triển về nhận thức xã hội. Ở từng độ tuổi thì quá trình hình thành kỹ năng này là không giống nhau. Để hiểu được tâm lý của trẻ và giúp trẻ phát triển tốt các kỹ năng, cha mẹ cần phải biết được những thay đổi của trẻ ở từng độ tuổi để có thể giúp trẻ hình thành nhận thức xã hội tốt hơn.

1. Phát triển nhận thức xã hội của trẻ

Làm thế nào để bé biết được mối liên hệ của mình với người khác? Khi nào bé bắt đầu kết bạn? ... Bạn là bạn chơi đầu tiên của bé, người yêu thích của bé. Bé có thể thích thú với âm thanh giọng nói của bạn, khuôn mặt của bạn và cái chạm tay của bạn.

Với sự giúp đỡ của bạn, em bé sẽ trở nên quen thuộc với những người khác và bắt đầu yêu thích sự đồng hành của họ. Đây là bước khởi đầu của sự phát triển các kỹ năng xã hội của trẻ.

2. Phát triển nhận thức ở trẻ

Ngay từ khi chào đời, em bé có khả năng sẽ đáp lại những người khác. Khả năng giao tiếp xã hội của bé bị hạn chế trong năm đầu tiên, vì bé tập trung phần lớn nỗ lực vào việc khám phá những gì bé có thể tự làm - như cầm và nhặt đồ vật, đi bộ và các kỹ năng khác.

Ngay cả trước khi bé biết nói bập bẹ, bạn sẽ tăng cường khả năng ngôn ngữ của con bất cứ khi nào bạn nói chuyện với con. Mặc dù có vẻ như bạn đang độc thoại, nhưng bé sẽ được hưởng lợi từ sự tương tác mà bé có với bạn khi bạn đọc hoặc nói với bé.

Vào khoảng thời gian được 2 tuổi, bé sẽ bắt đầu thích chơi cùng với những đứa trẻ khác. Như với bất kỳ kỹ năng nào khác, kỹ năng xã hội của bé sẽ cần một số điều chỉnh thông qua thử và sai.

Lúc đầu, bé sẽ không thể chia sẻ đồ chơi, nhưng khi bé học cách đồng cảm với người khác, bé sẽ trở thành một người bạn chơi tốt hơn. Đến 3 tuổi, bé sẽ trở nên tốt đẹp trên con đường kết bạn.

Trẻ tập nói
Ngay cả trước khi bé biết nói bập bẹ, bạn sẽ tăng cường khả năng ngôn ngữ của con bất cứ khi nào bạn nói chuyện với con

3. Nhận thức ở trẻ phát triển qua từng độ tuổi

3.1. Bé được 1 tháng

Em bé là một sinh vật xã hội ngay từ đầu. Bé thích được chạm vào, được ôm, được nói chuyện, được thủ thỉ và được mỉm cười.

Ngay từ tháng đầu tiên, bé sẽ bắt đầu thử nghiệm việc làm khuôn mặt với bạn. Bé sẽ thích nhìn khuôn mặt của bạn và thậm chí có thể bắt chước một số cử chỉ của bạn. Lè lưỡi và quan sát bé cũng vậy.

Bé cũng đang lắng nghe và học hỏi từ những âm thanh bạn tạo ra. Giao tiếp bằng mắt rất quan trọng, vì vậy khi bạn nói chuyện với bé, hãy nhìn vào mắt bé. Chẳng bao lâu nữa, bé sẽ khóc lóc và thủ thỉ sang bập bẹ, tất cả các bước cần thiết để phát triển ngôn ngữ.

3.2. Bé được 3 tháng

Bây giờ em bé dành nhiều giờ thức để quan sát những gì diễn ra xung quanh mình. Bé thậm chí sẽ nở nụ cười chân thật đầu tiên, một sự kiện quan trọng đối với hầu hết các bậc cha mẹ. Chẳng bao lâu nữa, bé sẽ trở thành một chuyên gia về "trò chuyện bằng nụ cười", bắt đầu tương tác với bạn bằng cách gửi nụ cười theo cách của bạn và đồng thời ú ớ.

3.3. Bé được 4 tháng

Em bé đang trở nên cởi mở hơn với những người mới ở độ tuổi này, chào đón họ bằng những tiếng ré lên đầy vui sướng. Tuy nhiên, không ai đến gần bố hoặc mẹ. Bé sẽ dành phản ứng nhiệt tình nhất cho bạn, một dấu hiệu chắc chắn rằng bạn đã gắn bó.

Bé có thể bắt đầu bập bẹ ở độ tuổi này và bạn có thể sẽ thấy khả năng tương tác với bạn tăng vọt. Để khuyến khích điều này, hãy nói chuyện với bất cứ khi nào bạn có thể, ngay cả khi bạn đang làm những công việc hoặc hoạt động đơn giản xung quanh nhà.

3.4. Bé được 7 tháng

Phần lớn, bé quá bận rộn trong việc trau dồi các kỹ năng của mình để thực sự gắn bó với một đứa trẻ khác. Khi hai em bé dưới 1 tuổi được đặt cạnh nhau cùng một bộ đồ chơi, chúng thường chơi một mình và không chơi với nhau.

Em bé có thể bắt đầu có hứng thú thoáng qua với những em bé khác khi bé di chuyển nhiều hơn. Hầu hết các tương tác sẽ chỉ giới hạn ở việc liếc nhìn và nắm lấy, nhưng thỉnh thoảng bé sẽ mỉm cười và thủ thỉ hoặc bắt chước âm thanh của một em bé khác.

Bé vẫn thích gia đình trực hệ của mình hơn tất cả những người khác. Trong vài tháng nữa, bé thậm chí có thể bắt đầu sợ những người không quen và vật lộn với nỗi lo lắng khi chia tay.

3.5. Bé được 12 tháng

Vào cuối năm đầu tiên của mình, bé có thể bắt đầu có vẻ biểu hiện chống đối - khóc khi bạn rời khỏi bên cạnh con hoặc lo lắng khi con ở trong vòng tay của người khác ngoài bạn hoặc bạn đời của bạn. Nhiều đứa trẻ trải qua sự lo lắng khi chia tay, lên đến đỉnh điểm vào khoảng từ 10 đến 18 tháng.

Bé thích bạn bị loại trừ khỏi những người khác và có thể đau khổ khi bạn không ở bên. Đôi khi chỉ có sự hiện diện của bạn mới khiến bé nguôi ngoai.

trẻ khóc
Vào cuối năm đầu tiên của mình, bé có thể bắt đầu có vẻ biểu hiện chống đối - khóc khi bạn rời khỏi bên cạnh con hoặc lo lắng khi con ở trong vòng tay của người khác ngoài bạn hoặc bạn đời của bạn

3.6. Bé được 13 đến 23 tháng

Bé quan tâm đến thế giới - đặc biệt là mọi thứ trong đó liên quan đến con như thế nào. Khi bé học cách nói chuyện và giao tiếp với người khác, bé cũng sẽ học cách kết bạn. Bây giờ bé sẽ thích bầu bạn với những đứa trẻ khác, cả ở độ tuổi của bé và lớn hơn.

Tuy nhiên, trong độ tuổi từ 1 đến 2, bé sẽ quyết liệt bảo vệ đồ chơi của mình, điều này có thể khó đối với những bậc cha mẹ nghĩ rằng con mình nên học cách chia sẻ.

Bạn có thể nhận thấy con mình bắt chước bạn bè và dành nhiều thời gian để xem họ làm gì. Bé cũng sẽ muốn khẳng định sự độc lập của mình - chẳng hạn bằng cách từ chối nắm tay bạn khi bạn đi bộ xuống phố hoặc bằng cách nổi cáu khi bạn nói với bé rằng bé không thể mang nước nho vào phòng ngủ.

3.7. Bé được 24 đến 36 tháng

Trong độ tuổi từ 2 đến 3, con bạn có thể khá tự cho mình là trung tâm. Bé không quan tâm lắm đến việc đặt mình vào vị trí của người khác, và bé cho rằng mọi người đều cảm thấy như bé.

Đừng lo lắng. Khi lớn hơn và với một số hướng dẫn từ bạn trẻ sẽ học cách chia sẻ và thay phiên nhau, và thậm chí có thể kết giao với một hoặc hai người bạn đặc biệt.

Khi bé lớn lên, bé sẽ thích thú và thu hút những người khác, đặc biệt là những đứa trẻ khác. Bé sẽ học thêm về cách phản ứng với người khác trong các tình huống xã hội và sự thích thú của bé đối với những người bạn chơi của mình sẽ phát triển. Bé sẽ thu được nhiều lợi từ việc xem và tương tác với những đứa trẻ khác.

Một khi bé học được cách đồng cảm với những đứa trẻ khác và cảm thấy thú vị như thế nào khi có bạn cùng chơi, bé sẽ phát triển tình bạn chân chính và lâu dài.

Bé 32 tuần tuổi đã ngồi vững chưa
Trong độ tuổi từ 2 đến 3, con bạn có thể khá tự cho mình là trung tâm

4. Vai trò của cha mẹ trong quá trình phát triển nhận thức xã hội của bé

Cha mẹ nên dành nhiều thời gian đối mặt với em bé của bạn, đặc biệt là trong những tháng đầu tiên. Bé sẽ thích sự chú ý và sẽ thích đối mặt với bạn.

Mời bạn bè và người thân qua. Trẻ em (đặc biệt là trẻ mới biết đi) thích du khách, trẻ và già như nhau, đặc biệt là khi tất cả chúng đều làm ầm ĩ lên.

Đừng khó chịu hoặc xấu hổ nếu bé bắt đầu lo lắng về người lạ. Nó hoàn toàn bình thường, bắt đầu sớm nhất là 7 tháng.

Nếu trẻ khóc khi bạn đặt trẻ trong vòng tay của người thân, hãy bé trẻ trở lại và thử quá trình giải mẫn cảm chậm. Hãy để bé được thoải mái trong vòng tay của bạn trong khi người kia ở bên. Sau đó, nói chuyện cá nhân và chơi với bé trong khi bạn bế bé.

Sau đó, giao bé cho người kia trong một thời gian ngắn và ở gần. Cuối cùng, hãy thử rời khỏi phòng trong vài phút và xem nó diễn ra như thế nào. Nếu bé tiếp tục khóc, thì có thể thử lại.

Trẻ mới biết đi có thể được hưởng lợi từ việc có bạn bè cùng lứa xung quanh, vì vậy hãy sắp xếp các buổi đi chơi thường xuyên với những trẻ khác, đặc biệt là những người không phải là thành viên trong gia đình. Tuy nhiên, hãy đảm bảo rằng bạn có nhiều đồ chơi cho mọi người vì chúng có thể không thích hợp để chia sẻ với nhau.

Mặc dù tự cho mình là trung tâm là điều hoàn toàn tự nhiên đối với trẻ 2 hoặc 3 tuổi, nhưng không quá sớm để làm gương về hành vi xã hội tốt cho trẻ. Hãy để bé nghe bạn nói "làm ơn" và "cảm ơn" và khen ai đó đã hoàn thành tốt công việc. Hãy để bé thấy bạn chia sẻ món tráng miệng hoặc tạp chí của bạn.

Đăng ký cho trẻ tham gia các nhóm chơi hoặc lớp học để trẻ có cơ hội ở cùng với những đứa trẻ khác. Bé sẽ sớm học cách kết bạn và giữ bạn.

Nếu bé có vẻ không quan tâm đến việc quan hệ với bất kỳ ai ngoại trừ bạn và bạn đời của bạn vào thời điểm bé lên 1 tuổi, cho dù bạn có cố gắng lôi kéo bé ra sao, hoặc nếu bé thậm chí không muốn tiếp xúc với bạn, hãy nói chuyện với bác sĩ của bé.

Trẻ mới biết đi của bạn (1 đến 3 tuổi) có thể trở nên không thân thiện với những đứa trẻ khác, đặc biệt là đối với đồ chơi.

Nếu trẻ tỏ ra quá hung dữ và không có khả năng dành thời gian cho những đứa trẻ khác mà không cắn, đánh hoặc đẩy chúng, hãy thảo luận với bác sĩ về những hành vi này. Những hành vi như thế này thường xuất phát từ nỗi sợ hãi hoặc bất an.Trong khi tất cả trẻ em đôi khi trở nên không thân thiện, nhưng thật bất thường khi chúng luôn hung hăng.

Vui chơi với trẻ
Trẻ mới biết đi của bạn (1 đến 3 tuổi) có thể trở nên không thân thiện với những đứa trẻ khác, đặc biệt là đối với đồ chơi

Khi trẻ có những dấu hiệu bất thường về sức khỏe, cha mẹ có thể đưa trẻ đến hệ thống Y tế Vinmec để được khám và điều trị kịp thời.

Ngoài ra, để giúp trẻ phát triển nhận thức, thể chất và tình cảm, cha mẹ nên bổ sung cho trẻ các sản phẩm hỗ trợ có chứa lysine, các vi khoáng chất và vitamin thiết yếu như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B giúp đáp ứng đầy đủ nhu cầu về dưỡng chất ở trẻ. Đồng thời các vitamin thiết yếu này còn hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường khả năng hấp thu dưỡng chất, giúp cải thiện tình trạng biếng ăn, giúp trẻ ăn ngon miệng, phát triển toàn diện.

Hãy thường xuyên truy cập website Vinmec.com và cập nhật những thông tin hữu ích để chăm sóc cho bé và cả gia đình nhé.

Nguồn tham khảo: babycenter.com

Bài viết này được viết cho người đọc tại Sài Gòn, Hà Nội, Hồ Chí Minh, Phú Quốc, Nha Trang, Hạ Long, Hải Phòng, Đà Nẵng.

2.9K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan