......

Tại sao trẻ sinh non, nhẹ cân cần tầm soát bệnh lý võng mạc sinh non?

Vỡ ối non cũng dẫn đến việc thai phụ chuyển dạ sớm và sinh non

Khoảng 90% trẻ sơ sinh mắc bệnh lý võng mạc thể nhẹ và không cần điều trị. Tuy nhiên, trẻ sinh non có thể mắc bệnh nặng hơn dẫn đến suy giảm thị lực, thậm chí có thể mù lòa. Vì vậy, cần phải kiểm tra tầm soát cho trẻ sau sinh mới có thể phát hiện và xử trí kịp thời giúp tránh được những biến chứng nguy hiểm cho trẻ.

1. Bệnh lý võng mạc sinh non là gì?

Bệnh lý võng mạc sinh non (Retinopathy of Prematurity - ROP) là rối loạn mắt có khả năng gây ảnh hưởng chủ yếu đến trẻ sinh non (trẻ nặng 1250 gam) hoặc được sinh ra trước 31 tuần tuổi thai. Trẻ sinh ra càng nhỏ thì khả năng phát triển bệnh lý võng mạc càng cao. Rối loạn này thường phát triển ở cả hai mắt và là một trong những nguyên nhân phổ biến gây mất thị giác ở trẻ hoặc có thể dẫn đến suy giảm thị lực suốt đời (hiện tượng mù loà).

Bệnh lý võng mạc sinh non xảy ra khi các mạch máu bất thường phát triển và lan rộng khắp võng mạc, mô nằm phía sau mắt. Những mạch máu bất thường này rất dễ vỡ và có thể rò rỉ, làm sẹo võng mạc và kéo nó ra khỏi vị trí. Điều này gây ra bong võng mạc - đây chính là nguyên nhân gây suy giảm thị lực và mù lòa.

Sự phát triển của bệnh lý võng mạc ở trẻ sinh non này có thể giải thích như sau:

Mắt bắt đầu phát triển vào khoảng tuần 16 của thai kỳ, khi các mạch máu của võng mạc bắt đầu hình thành tại dây thần kinh thị giác ở phía sau mắt. Các mạch máu phát triển dần dần về phía rìa võng mạc, cung cấp oxy và chất dinh dưỡng.

Bệnh lý võng mạc sinh non
Bệnh lý võng mạc sinh non

Trong giai đoạn 12 tuần cuối của thai kỳ, mắt phát triển nhanh chóng. Nếu em bé được sinh đủ tháng, thì sự phát triển của mạch máu võng mạc hầu như hoàn tất (võng mạc thường kết thúc phát triển vài tuần đến một tháng sau khi sinh). Nhưng nếu em bé sinh sớm, trước khi các mạch máu này chạm đến rìa võng mạc, sự phát triển bình thường có thể dừng lại. Các cạnh của võng mạc - ngoại vi có thể không nhận đủ oxy và chất dinh dưỡng. Kết quả là các mạch bất thường bắt đầu phát triển. Những mạch máu mới này rất mỏng manh và yếu đôi khi có thể chảy máu dẫn đến sẹo võng mạc. Khi sẹo này co lại chúng sẽ kéo vào võng mạc làm cho nó tách ra khỏi đáy mắt. Đây chính là lý do giải thích vì sao cần tầm soát bệnh lý võng mạc cho trẻ sinh non.

2. Các giai đoạn của bệnh lý võng mạc sinh non

Bệnh lý võng mạc sinh non được phân loại theo 5 giai đoạn có mức độ từ nhẹ đến nặng.

  • Giai đoạn 1: Tăng trưởng mạch máu bất thường. Nhiều trẻ mắc bệnh ở giai đoạn 1 có thể cải thiện được mà không cần điều trị và cuối cùng thị lực vẫn phát triển bình thường. Bệnh tự khỏi và không có tiến triển gì thêm.
  • Giai đoạn 2: Tăng trưởng mạch máu bất thường vừa phải. Nhiều trẻ phát triển ở giai đoạn này cũng có thể tự cải thiện mà không cần điều trị. Và thị lực của trẻ cũng phát triển bình thường.
  • Giai đoạn 3: Tăng trưởng mạch máu bất thường nghiêm trọng. Các mạch máu bất thường phát triển về phía trung tâm của mắt thay vì theo mô hình tăng trưởng bình thường của chúng dọc theo bề mặt của võng mạc. Một số trẻ phát triển bệnh ở giai đoạn này có thể cải thiện được tình trạng mà không cần điều trị. Tuy nhiên, khi trẻ sơ sinh có dấu hiệu của bệnh lý này cùng với một số bệnh khác kèm theo thì cần xem xét điều trị kịp thời. Các bệnh kèm theo có nghĩa làm cho mạch máu của võng mạc đã bị mở rộng và xoắn lại làm cho bệnh ngày càng trở nên tồi tệ. Điều trị kịp thời giúp trẻ ngăn ngừa được tình trạng bong võng mạc.
Các giai đoạn của bệnh lý võng mạc sinh non
Một số giai đoạn của bệnh lý võng mạc sinh non

  • Giai đoạn 4: Võng mạc tách ra một phần. Lực kéo từ sẹo do chảy máu và mạch máu bất thường kéo võng mạc tách ra khỏi thành mắt.
  • Giai đoạn 5: Hoàn toàn tách rời võng mạc và đây cũng là giai đoạn cuối của bệnh. Nếu mắt bị tách độc lập ở giai đoạn này, trẻ có thể sẽ bị suy giảm thị lực nghiêm trọng và thậm chí có thể dẫn tới mù lòa.

3. Điều trị bệnh lý võng mạc sinh non

Các phương pháp điều trị võng mạc sinh non đã được chứng minh mang lại hiệu quả là liệu pháp laser hoặc liệu pháp áp lạnh. Liệu pháp bằng laser sẽ đốt đi các vùng ngoại vi của võng mạc không có mạch máu bình thường. Còn với liệu pháp áp lạnh, các bác sĩ sử dụng cụ tạo ra nhiệt độ đóng băng để chạm nhẹ vào các điểm trên bề mặt của mắt để che phủ ngoại vi của võng mạc. Cả hai phương pháp điều trị này đều phá hủy khu vực ngoại vi của võng mạc, làm chậm hoặc đảo ngược sự phát triển bất thường của các mạch máu. Với trẻ bị mắc bệnh giai đoạn 3 thường sử dụng hai biện pháp này để can thiệp.

Đối với trường hợp trẻ mắc bệnh ở giai đoạn nặng hơn, bác sĩ cần phải lựa chọn các phương pháp điều trị khác:

  • Lấy bỏ pha lê dịch trong mắt:

Phương pháp này bao gồm loại bỏ thủy tinh thể hay thay thế nó bằng dịch muối. Sau khi thủy tinh thể được loại bỏ, mô sẹo trên võng mạc có thể được bóc ra hoặc cắt đi, cho phép võng mạc thư giãn và nằm ngửa xuống thành mắt. Phương pháp này được chỉ định thực hiện với bệnh giai đoạn 5.

Phương pháp điều trị bệnh bong võng mạc bằng laser
Phương pháp điều trị bệnh bong võng mạc bằng laser

  • Uốn cong màng:

Phương pháp này sẽ sử dụng một dải silicon quanh mắt và thắt chặt nó lại sẽ giúp cho gel thủy tinh không kéo vào mô sẹo và cho phép võng mạc phẳng lại xuống thành mắt. Phương pháp này thường được bỉ định cho trẻ mắc bệnh ở giai đoạn 4 hoặc 5.

Bệnh lý võng mạc sinh non có thể điều trị được, và nếu bệnh càng được điều trị sớm thì hiệu quả lại càng cao. Tuy nhiên, dấu hiệu bệnh lý ở giai đoạn đầu không thể phát hiện bằng mắt thường, nên nếu trẻ sinh non hoặc nhẹ cân cần được khám tầm soát sau sinh để kịp thời phát hiện bệnh.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đang áp dụng phương pháp điều trị bệnh bong võng mạc bằng laser, với ưu điểm nâng cao chức năng thị giác cho bệnh nhân; có tác dụng phá huỷ các tổ chức tân mạch võng mạc, ngăn chặn xuất huyết dịch kính võng mạc và phù hoàng điểm, từ đó, có tác dụng ngăn chặn sự tiến triển của bệnh và bảo tồn thị lực cho bệnh nhân.

Để được tư vấn chi tiết, quý khách vui lòng liên hệ Hotline bệnh viện hoặc đặt khám trực tuyến TẠI ĐÂY.

XEM THÊM:

763 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan