......

Các biện pháp kích thích phản xạ nuốt

Chứng khó nuốt được định nghĩa khi động tác nuốt thức ăn lỏng hoặc rắn từ miệng xuống họng bị gián đoạn. Chứng khó nuốt có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi do hít, mất nước, suy dinh dưỡng, tử vong do ngạt thở. Do đó, kích thích nuốt đúng cách giúp phục hồi chức năng tiêu hóa, cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo vệ đường thở cho những bệnh nhân mắc chứng khó nuốt.

1. Một số bài tập kích thích nuốt

Các bài tập phục hồi có khả năng thay đổi và cải thiện phản xạ nuốt về các khía cạnh bao gồm lực, tốc độ hoặc thời gian nuốt, với mục tiêu là tạo ra hiệu quả lâu dài. Các bài tập kích thích phản xạ nuốt cũng liên quan đến việc khôi phục lại hệ thống thần kinh cơ để mang lại sự dẻo dai thần kinh, vì việc thúc đẩy bất kỳ hệ thống cơ nào một cách mạnh mẽ và bền bỉ cũng sẽ mang lại những thay đổi trong nội tâm thần kinh và các kiểu vận động lâu dài.

1.1. Các bài tập nuốt

Các bài tập kích thích nuốt thường được sử dụng để điều trị cũng như thay đổi sinh lý nuốt lâu dài. Các bài tập được cho là sẽ tác động đến cơ chế nuốt và dòng chảy của thức ăn. Một số bài tập nuốt có ích như Mendelsohn, super-supraglottic, Masako được thực hành phổ biến. Các bài tập nuốt tuân theo nhiều nguyên tắc thần kinh cơ được liệt kê dưới đây:

  • Sử dụng nó hoặc mất nó.
  • Sử dụng nó và cải thiện nó.
  • Tính đặc hiệu.
  • Sự dịch chuyển.
  • Cường độ.

1.2. Các bài tập không nuốt

Các bài tập không nuốt là những bài không liên quan đến hành động nuốt, ví dụ như các bài tập củng cố lưỡi được thực hiện bởi bệnh nhân không thể ăn bằng miệng (ăn bằng ống) hoặc những người sau phẫu thuật tạm thời bị hạn chế ăn bằng miệng. Nâng đầu bằng máy lắc, tăng cường sức mạnh lưỡi, điều trị giọng nói Lee Silverman, rèn luyện sức mạnh cơ hô hấp là một số bài tập không nuốt. Các bài tập không nuốt tuân theo một số nguyên tắc thần kinh khác như:

  • Sự chuyển di.
  • Cường độ.
kích thích nuốt
Các bài tập kích thích nuốt thường được sử dụng để thay đổi sinh lý nuốt lâu dài.

2. Can thiệp trị liệu kích thích phản xạ nuốt

Trị liệu kích thích nuốt có thể chia thành các kỹ thuật được sử dụng như:

  • Chiến lược bù trừ xoay đầu (quay đầu), cúi cằm (gập đầu). Nghiêng đầu và độ nhớt của thức ăn, kết cấu cũng như điều chỉnh thể tích.
  • Bài tập giữ lưỡi, bài tập lắc.
  • Phối hợp chiến lược bù trừ với các bài tập.
  • Các phương pháp thay thế như kích thích điện thần kinh (NMES), kích thích bằng miệng và các can thiệp khác.

2.1. Xoay đầu (quay đầu)

Xoay đầu là một chiến lược bù trừ được sử dụng cho những bệnh nhân bị yếu một bên hầu họng hoặc thanh quản cũng như giảm độ mở của cơ thắt thực quản phía trên. Trong khi nuốt thức ăn, hãy quay đầu sang bên yếu hơn như thể bạn đang nhìn qua vai. Động tác này có tác dụng chuyển hướng thức ăn sang bên đối diện với hướng quay (bên có vùng hầu họng mạnh hơn). Nó cũng làm tăng thời gian mở cơ vòng thực quản trên.

2.2. Cúi cằm (gập đầu)

Cúi cằm được sử dụng cho những bệnh nhân bị giảm khả năng bảo vệ đường thở liên quan đến việc bắt đầu nuốt chậm và giảm sức co cơ bản của lưỡi.

Hướng dẫn: Trong khi nuốt thức ăn, hãy đưa cằm của bạn vào sát ngực và duy trì tư thế này trong suốt thời gian nuốt.

Lợi ích sinh lý:

  • Mở rộng của các hốc.
  • Tăng khoảng cách của gốc lưỡi đối với thành họng.
  • Giảm khoảng cách giữa hầu họng và thanh quản.
  • Tăng thời gian ngưng thở khi nuốt.

2.3. Nghiêng đầu

Tư thế nghiêng đầu được sử dụng cho những bệnh nhân bị yếu miệng một bên.

Trong khi nuốt, hãy nghiêng đầu giống như bạn đang cố gắng chạm tai vào vai. Nuốt trong khi giữ nguyên tư thế này.

Lợi ích sinh lý là hướng thức ăn sang bên mạnh hơn của khoang miệng

2.4. Các thay đổi về độ nhớt, kết cấu và thể tích của thức ăn

Tăng thể tích hoặc độ nhớt cho chất lỏng là một kỹ thuật khác được sử dụng cho những bệnh nhân kiểm soát chất lỏng loãng trong miệng kém và khả năng bảo vệ đường thở bị giảm. Một số bệnh nhân có thể được hưởng lợi khi thay đổi kết cấu của thực phẩm.

2.5. Supraglottic swallow

Supraglottic swallow là phương pháp được sử dụng cho những bệnh nhân có biểu hiện giảm khả năng bảo vệ đường thở trong quá trình nuốt và bắt đầu nuốt chậm.

Trước khi nuốt, người bệnh hít sâu, sau đó nín thở, tiếp tục nín thở và nuốt ngay sau khi nuốt (trước khi hít vào), ho rồi sau đó nuốt ngay lại.

Lợi ích sinh lý đó là tăng khả năng đóng đường thở và tăng độ mở của cơ thắt thực quản trên trong quá trình nuốt.

2.6. Super- Supraglottic swallow

Là một kỹ thuật kích thích nuốt, Super- Supraglottic swallow chỉ khác với Supraglottic swallow khi thực hiện cố gắng nín thở.

Trước khi nuốt, hít một hơi và giữ chặt trong khi cúi xuống; tiếp tục giữ hơi thở của bạn và chịu khó khi bạn nuốt. Ngay sau khi bạn nuốt (trước khi bạn hít vào), ho rồi ngay lập tức nuốt mạnh trở lại (trước khi bạn hít vào). '

Lợi ích sinh lý:

  • Bệnh nhân có cử động cơ bản lưỡi sớm hơn.
  • Vị trí xương móng cao hơn khi bắt đầu nuốt.
  • Tăng cường chuyển động xương móng cũng như thời gian vận chuyển thức ăn lâu hơn.

Lưu ý: Cả hai phương pháp Super- Supraglottic swallow, Supraglottic swallow có thể dẫn đến phản xạ Valsalva và có thể gây rối loạn nhịp tim ở bệnh nhân đột quỵ trong các đợt điều trị.

2.7. Thủ thuật Mendelsohn

Thủ thuật này được sử dụng cho những bệnh nhân có giảm trương lực thanh quản và giảm thời gian mở cơ thắt thực quản trên - UES. Trước khi ra lệnh, bệnh nhân được đề nghị nâng thanh quản bằng cách sờ nắn khi nuốt nước bọt.

Sau khi sờ nắn thấy sụn tuyến giáp, cảm thấy sụn nâng lên trong khi nuốt thì hãy giữ sụn cao trong vài giây và nuốt thức ăn.

Lợi ích sinh lý:

  • Nó làm tăng khoảng thời gian của chu trình đóng nắp thanh quản.
  • Tăng thời gian mở cơ thắt thực quản trên, co thắt đỉnh hầu họng.
  • Tăng thời gian vận chuyển thức ăn, và áp lực tiếp xúc nền lưỡi.

2.8. Giữ lưỡi

Giữ lưỡi được sử dụng để giảm co nền lưỡi và tiếp xúc với thành họng. Trong khi nuốt thức ăn, giữ phần lưỡi trước giữa hai hàm răng.

Lợi ích sinh lý đó là làm tăng độ phồng trước của thành sau họng.

kích thích nuốt
Trị liệu kích thích nuốt có thể chia thành nhiều kỹ thuật khác nhau.

2.9. Bài tập Shaker

Bài tập Shaker được sử dụng cho những bệnh nhân bị giảm độ mở UES và yếu các cơ trên xương móng.

Tư thế bệnh nhân nằm ngửa và được yêu cầu hoàn thành 3 lần nâng đầu duy trì trong 1 phút mỗi lần. Khoảng thời gian nghỉ 1 phút giữa mỗi lần nâng đầu, sau đó hoàn thành 30 lần nâng đầu liên tiếp, giữ trong 2 giây mỗi lần. Tần suất thực hiện nên là ba lần mỗi ngày trong 6 tuần liên tiếp.

Lợi ích sinh lý:

  • Làm tăng độ mở của UES.
  • Tăng cường sức mạnh của các cơ trên xương móng.
  • Tăng cường rút ngắn khoảng cách giữa xương móng và thanh quản.

2.10. Kích thích điện thần kinh cơ (NMES)

Kích thích điện thần kinh cơ (NMES) là một phương pháp điều trị kích thích nuốt, trong đó các điện cực được đặt trên cổ trước và dòng điện tạo ra sự co cơ. Điều trị NMES thường được sử dụng như một phương thức hỗ trợ đồng thời trong khi bệnh nhân nuốt hoặc thực hiện một bài tập truyền thống.

Tóm lại, chứng khó nuốt có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi do hít, mất nước, suy dinh dưỡng, tử vong do ngạt thở. Do đó, kích thích nuốt đúng cách giúp phục hồi chức năng tiêu hóa, cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo vệ đường thở cho những bệnh nhân mắc chứng khó nuốt.

Có thể nói, phục hồi chức năng có vai trò quan trọng giúp người bệnh tái hòa nhập với gia đình và cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Để làm được điều đó, bên cạnh máy móc hiện đại chuyên dụng và phương pháp luyện tập khoa học, thì để điều trị phục hồi có hiệu quả cũng cần thời gian và sự kiên trì của cả người tập và người bệnh.

Hiện tại, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong số các bệnh viện có khoa Phục hồi chức năng hiện đại theo đúng mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện của các bệnh viện lớn trên thế giới. Nhiều trang thiết bị điều trị và tập luyện tại đây duy nhất có tại Việt Nam như các máy hỗ trợ tập dành cho bệnh nhân thay khớp háng và khớp gối, máy siêu âm, điện xung...

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

1.1K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan