Cấy ghép tế bào gốc chữa bại não đang dần trở thành một phương pháp được khuyến khích sử dụng nhờ vào mức độ hiệu quả cao và hạn chế được những biến chứng có thể xảy ra. Tuy vậy, phương pháp này đòi hỏi nhiều quy định nghiêm ngặt về quá trình chẩn đoán, xét nghiệm, điều trị và cả chăm sóc sau khi cấy ghép.
1. Phương pháp cấy ghép tế bào gốc để điều trị bại não
Cấy ghép tế bào gốc để điều trị bệnh bại não được đánh giá là một bước tiến quan trọng của lĩnh vực y học điều trị, với mục tiêu sử dụng tế bào gốc chiết xuất từ tủy xương hoặc nguồn khác có khả năng phát triển thành các loại tế bào cần thiết để tái tạo mô não, cải thiện chức năng thần kinh. Liệu pháp này sẽ hỗ trợ quá trình làm lành tổn thương một hoặc nhiều khu vực não bộ, thúc đẩy khả năng phục hồi cho người bệnh.
Theo hệ thống phân loại GMFCS (Gross Motor Function Classification System), phương pháp cấy ghép tế bào gốc chữa bại não thường được chỉ định áp dụng cho nhóm mắc bệnh bại não từ mức độ 2 đến 5, đồng thời áp dụng đặc biệt với những trường hợp không gặp các vấn đề liên quan đến gen, nhiễm sắc thể, dây thần kinh, rối loạn đông máu và nhiều bệnh lý khác.
2. Các trường hợp được chỉ định cấy ghép tế bào gốc
Để có thể tiến hành cấy ghép tế bào gốc nhằm điều trị bệnh bại não, người bệnh cần phải được chẩn đoán chính xác về mức độ và nguyên nhân gây ra bệnh. Các phương pháp này chỉ áp dụng với các trường hợp có mức độ nghiêm trọng nằm trong khoảng từ 2 đến 5 theo phân loại GMFCS. Ngoài ra, tổn thương não của người bệnh phải phù hợp với nguyên nhân gây ra bệnh. Người bệnh cũng cần phải được tiến hành khám và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng, đảm bảo đáp ứng đủ điều kiện sức khỏe cho quá trình ghép tế bào gốc, cũng như không mắc các bệnh lý liên quan đến gen, nhiễm trùng, nhiễm sắc thể, dị ứng với thuốc kháng sinh hoặc thuốc gây mê và rối loạn đông máu. Việc đáp ứng các yêu cầu này nhằm mục đích đảm bảo an toàn cho người bệnh, phát huy tối đa độ hiệu quả của phương pháp.
3. Những ưu điểm và biến chứng có thể gặp khi cấy ghép tế bào gốc chữa bại não
Phương pháp điều trị bại não bằng tế bào gốc sẽ hỗ trợ cho khả năng tự phục hồi của cơ thể bằng tế bào gốc khỏe mạnh, thay thế, sửa chữa và tái tạo những tế bào não bị tổn thương. Phương pháp này có thể giữ ổn định các chức năng vận động và giao tiếp, bên cạnh việc giúp người bệnh phục hồi tốt hơn. Và để đạt được những ưu điểm đó, tế bào gốc được sử dụng để cấy ghép thường lấy từ nguồn tự thân của người bệnh, hoặc từ người thân trong gia đình có cùng huyết thống luôn được ưu tiên hàng đầu.
Dù vậy, lựa chọn cấy ghép tế bào gốc để điều trị bại não cũng sẽ đi kèm với những rủi ro và nguy cơ nhất định không thể nào phòng tránh được hoàn toàn. Sau khi kết thúc quá trình cấy ghép tế bào gốc, vẫn có khả năng người bệnh mắc phải các bệnh lý nhiễm trùng thần kinh như viêm màng não hoặc nhiễm trùng máu và các vấn đề như rối loạn nhịp tim, suy hô hấp, rối loạn huyết áp…
Nhiều trường hợp có thể gặp phải các tác dụng phụ sau khi cấy ghép tế bào như nôn, sốt, viêm phổi, rối loạn cảm xúc… nhưng hầu hết đều không kéo dài và ít để lại hệ quả nghiêm trọng. Ngoài ra, tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe tổng quát cũng như đặc điểm riêng từng người mà có thể xuất hiện một vài ảnh hưởng không mong muốn hoặc không đạt được kết quả như kỳ vọng ban đầu.
4. Quy trình khám và điều trị bệnh bại não bằng tế bào gốc
Khám sức khỏe tổng quát để đánh giá khả năng tiếp ứng phương pháp cấy ghép tế bào gốc chữa bại não là một bước rất quan trọng, cho phép bác sĩ điều trị nắm bắt được sức khỏe tổng quát và mức độ đáp ứng các yêu cầu để được chỉ định cấy ghép.
Phương pháp này hầu như chỉ áp dụng với trẻ em, do đó bác sĩ cần được biết về tiền sử y tế của người mẹ trong giai đoạn mang thai, tình trạng sức khỏe, cân nặng và những sự cố bất thường mà trẻ gặp phải từ lúc sinh.
Sau đó, bác sĩ sẽ kiểm tra cơ xương khớp, tim phổi, đánh giá chức năng vận động thô dựa theo thang phân loại GMFCS và thang đo GMFM. Bác sĩ cũng sẽ dùng thang đo FMS và Ashworth để đánh giá chức năng vận động tinh và trương cơ lực. Ngoài ra còn có thể áp dụng Test Denver II để đánh giá khả năng giao tiếp của trẻ.
Những xét nghiệm chi tiết thường được áp dụng bao gồm chụp MRI sọ não để đánh giá mức độ tổn thương, đo điện não đồ đánh giá nguy cơ động kinh trước khi ghép tế bào gốc, đo điện tâm đồ để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát và chụp X-Quang tim phổi đánh giá tình trạng hô hấp nhằm đảm bảo an toàn khi gây mê để tiến hành ghép tế bào gốc. Ngoài ra còn phải thực hiện thêm hàng loạt các xét nghiệm sinh hóa máu, đường huyết, nước tiểu, xét nghiệm gen di truyền, nhiễm sắc thể…
Nguồn tế bào gốc sử dụng chủ yếu là tế bào gốc trung mô lấy từ mô mỡ hoặc dây rốn, tế bào từ tủy xương tự thân. Khi bắt đầu điều trị, bác sĩ sẽ tiến hành gây mê để thu thập tủy xương từ vị trí gai chậu, sau đó mang đi xử lý, chiết tách tế bào gốc, kiểm định đánh giá tế bào gốc thu được. Tùy thuộc vào loại tế bào mà các nhà khoa học sẽ tiến hành tăng sinh hoặc phân tách, rồi truyền vào cho người bệnh thông qua đường tủy sống.
5. Quá trình chăm sóc sau khi điều trị bại não bằng phương pháp cấy ghép tế bào gốc
Mỗi ca cấy ghép tế bào gốc chữa bại não thường phải thực hiện từ hai đến bốn lần và mỗi lần cách nhau ít nhất 6 tháng. Sau đó người bệnh được theo dõi và chăm sóc sức khỏe trong khoảng hai đến ba ngày, có thể xuất viện khi sức khỏe ổn định để tiếp tục theo dõi tại nhà. Quy trình chăm sóc sau phẫu thuật cấy ghép cũng rất quan trọng.
Trong một đến hai ngày đầu tiên không được tắm để tránh bị nhiễm lạnh dẫn tới viêm phổi, chỉ nên lau người bằng nước ấm. Đảm bảo môi trường nghỉ ngơi sạch sẽ, thoáng mát, không tiếp xúc trực tiếp với gió lạnh hoặc điều hòa. Đối với chế độ ăn uống, nên ưu tiên các loại thức ăn mềm và dễ tiêu hóa. Khi đủ điều kiện về chăm sóc tại nhà, cần đảm bảo theo dõi thường xuyên để xử lý khi người bệnh bị sốt, đau và nôn.
Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu như đau, quấy khóc, gồng cứng người, thiếu ngủ, thở khò khè để có thể liên hệ với bác sĩ kịp lúc. Cần đảm bảo tái khám định kỳ theo đúng lịch chỉ định của bác sĩ để có thể thường xuyên kiểm tra sức khỏe, đánh giá mức độ hiệu quả của việc ghép tế bào gốc, khả năng đáp ứng của cơ thể.
Nhìn chung, việc chăm sóc sau khi điều trị bại não bằng cấy ghép tế bào gốc là một phần của quá trình điều trị, giúp đảm bảo cho sự phát triển an toàn và hiệu quả của người bệnh.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE, đặt mua GÓI DỊCH VỤ hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
