......

Những điều bạn nên biết về bệnh tiêu chảy bùng phát

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park

Tiêu chảy được định nghĩa là đi tiêu phân lỏng hơn hoặc tăng số lượng hoặc khối lượng đi tiêu. Nguồn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cụ thể hơn, định nghĩa tiêu chảy là ba hoặc nhiều lần phân lỏng hoặc lỏng mỗi ngày.

1. Tiêu chảy bùng phát là gì?

Tiêu chảy bùng phát hoặc tiêu chảy nặng là khi dịch tiêu chảy được tống xuất quá nhiều. Các cơn co thắt của ruột giúp bạn đi phân trở nên mạnh hơn và nhanh hơn. Trực tràng của bạn chứa nhiều khối lượng hơn nó có thể chứa. Thông thường, một lượng lớn khí đi kèm với tiêu chảy nặng. Điều này làm tăng sự tống phân và độ ồn của nhu động ruột.

Khoảng 75% phân của bạn được tạo ra từ nước, 25% còn lại là sự kết hợp của:

  • Carbohydrate không tiêu hóa
  • Chất xơ
  • Chất đạm
  • Mỡ
  • Chất nhầy
  • Dịch tiết ruột

Khi phân di chuyển qua hệ tiêu hóa của bạn, chất lỏng và chất điện giải được thêm vào nội dung của chúng. Bình thường, ruột già của bạn hấp thụ chất lỏng dư thừa.

Tuy nhiên, khi bạn bị tiêu chảy, quá trình tiêu hóa sẽ tăng tốc. Ruột già không thể hấp thụ lượng dịch gấp gáp hoặc nhiều hơn lượng chất lỏng và chất điện giải thông thường được tiết ra trong quá trình tiêu hóa.

2. Nguyên nhân gây tiêu chảy nặng?

Tiêu chảy là một triệu chứng xảy ra với một số bệnh lý. Các nguyên nhân phổ biến nhất gây tiêu chảy nặng bao gồm:

Nhiễm vi khuẩn và virus

Vi khuẩn gây nhiễm trùng tiêu chảy bao gồm salmonella và E. coli. Thực phẩm và chất lỏng bị ô nhiễm là những nguồn lây nhiễm vi khuẩn phổ biến.

Rotavirus, norovirus, và các loại viêm dạ dày ruột do virus khác, thường được gọi là “cúm dạ dày”, là một trong những loại virus có thể gây tiêu chảy bùng phát.

Bất kỳ ai cũng có thể bị nhiễm các loại virus này. Nhưng chúng đặc biệt phổ biến ở trẻ em trong độ tuổi đi học. Và chúng thường gặp ở các bệnh viện, viện dưỡng lão và trên tàu du lịch.

Nhiễm ký sinh trùng

Các ký sinh trùng như Giardia lamblia và cryptosporidium có thể gây tiêu chảy nặng, đặc biệt ở những người có hệ miễn dịch suy yếu. Cũng như các nguyên nhân do virus và vi khuẩn, những ký sinh trùng này lây lan khi có sự tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp giữa phân và miệng.

Những ký sinh trùng này được tìm thấy trong nước uống bị ô nhiễm, nước giải trí và thực phẩm. Các trung tâm chăm sóc ban ngày, nơi người chăm sóc có thể không rửa tay đủ sau khi thay tã, đặc biệt dễ bị bùng phát.

Các bệnh về ruột

Tiêu chảy là một vấn đề phổ biến đối với những người bị bệnh viêm ruột (IBD), bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng, hoặc bệnh celiac.

Do Thuốc men

Nhiều loại thuốc có thể gây tiêu chảy. Thuốc kháng sinh, một số loại thuốc dùng để điều trị chứng ợ nóng và trào ngược axit, và thuốc hóa trị là những thủ phạm thường xuyên.

Dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm

Tiêu chảy thường xảy ra khi bạn bị dị ứng hoặc không dung nạp một số loại thực phẩm, như đường lactose có trong các sản phẩm từ sữa.

Viêm phúc mạc nhiễm khuẩn tiên phát
Tiêu chảy bùng phát hoặc tiêu chảy nặng là khi dịch tiêu chảy được tống xuất quá nhiều

3. Các biến chứng của tiêu chảy nặng

Tiêu chảy bùng phát thường diễn ra trong thời gian ngắn. Nhưng có những biến chứng cần được chăm sóc y tế. Bao gồm các:

  • Mất nước
  • Mất nước do tiêu chảy có thể gây mất nước. Đây là một mối quan tâm đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ em, người lớn tuổi và những người có hệ thống miễn dịch bị tổn hại.
  • Trẻ sơ sinh có thể bị mất nước nghiêm trọng trong vòng 24 giờ.

Tiêu chảy mãn tính

Nếu bạn bị tiêu chảy hơn bốn tuần, nó được coi là mãn tính. Bác sĩ sẽ tư vấn xét nghiệm để xác định nguyên nhân của tình trạng này để có thể điều trị.

Hội chứng tan máu ure huyết

Hội chứng tăng urê huyết tán huyết (HUS) là một biến chứng hiếm gặp của nhiễm trùng E. coli. Nó xảy ra thường xuyên nhất ở trẻ em, mặc dù người lớn, đặc biệt là người lớn tuổi, cũng có thể mắc bệnh này.

HUS có thể gây suy thận đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Với điều trị, hầu hết mọi người hồi phục hoàn toàn khỏi tình trạng bệnh.

Các triệu chứng của HUS bao gồm:

  • Tiêu chảy nặng và phân có thể có máu
  • Sốt
  • Đau bụng
  • Nôn mửa
  • Giảm đi tiểu
  • Bầm tím

4. Ai có nguy cơ bị tiêu chảy nặng?

Tiêu chảy là phổ biến. Người ta ước tính rằng người lớn ở Hoa Kỳ trải qua 99 triệu đợt tiêu chảy mỗi năm. Một số người có nguy cơ cao hơn và bao gồm:

  • Trẻ em và người lớn tiếp xúc với phân, đặc biệt là những người liên quan đến việc thay tã
  • Những người đi du lịch đến các nước đang phát triển, đặc biệt là ở các vùng nhiệt đới
  • Những người đang dùng một số loại thuốc, bao gồm cả thuốc kháng sinh và thuốc dùng để điều trị chứng ợ nóng
  • Những người bị bệnh lý đường ruột
Tiêu chảy
Người ta ước tính rằng người lớn ở Hoa Kỳ trải qua 99 triệu đợt tiêu chảy mỗi năm

5. Khi nào cần đến gặp bác sĩ

Tiêu chảy thường khỏi trong vòng vài ngày mà không cần điều trị. Nhưng bạn nên đến gặp bác sĩ nếu có các triệu chứng sau:

  • Tiêu chảy kéo dài hơn hai ngày hoặc 24 giờ ở trẻ em
  • Dấu hiệu mất nước, bao gồm khát nước quá mức, khô miệng, giảm đi tiểu hoặc chóng mặt
  • Máu hoặc mủ trong phân của bạn hoặc phân có màu đen
  • Sốt từ 101,5 ° F (38,6 ° C) trở lên ở người lớn, hoặc 100,4 ° F (38 ° C) trở lên ở trẻ em
  • Đau bụng hoặc trực tràng dữ dội
  • Tiêu chảy vào ban đêm

Bạn có thể kết nối với một bác sĩ trong khu vực của bạn bằng cách sử dụng công cụ Healthline Find Care.

Điều gì sẽ xảy ra tại cuộc hẹn với bác sĩ của bạn

Bác sĩ cũng sẽ hỏi về bất kỳ manh mối nào mà bạn có thể có về nguyên nhân gây tiêu chảy. Manh mối có thể là thức ăn hoặc chất lỏng mà bạn nghi ngờ có thể liên quan đến bệnh của bạn, đi du lịch đến một quốc gia đang phát triển hoặc một ngày bơi trong hồ

Sau khi cung cấp những chi tiết này, bác sĩ của bạn có thể:

  • Khám toàn trạng và khám bụng của bạn
  • Kiểm tra phân của bạn
  • Yêu cầu xét nghiệm máu
  • Cách điều trị tiêu chảy

Trong nhiều trường hợp, việc điều trị sẽ liên quan đến việc kiểm soát các triệu chứng của bạn trong khi chờ tiêu chảy qua khỏi. Phương pháp điều trị chủ yếu khi bị tiêu chảy nặng là thay nước và chất điện giải. Chất điện giải là các khoáng chất trong chất lỏng cơ thể dẫn điện mà cơ thể cần để hoạt động.

Uống nhiều chất lỏng hơn, chẳng hạn như nước và nước trái cây, hoặc nước dùng. Các dung dịch ngậm nước, chẳng hạn như Pedialyte, được pha chế đặc biệt cho trẻ sơ sinh và trẻ em, và chứa các chất điện giải quan trọng. Những giải pháp này cũng có sẵn cho người lớn. Tìm một lựa chọn tuyệt vời ở đây.

Bạn có thể sử dụng thuốc chống tiêu chảy không kê đơn (OTC) nếu phân của bạn không có màu đen hoặc có máu và bạn không bị sốt. Những triệu chứng này cho thấy bạn có thể bị nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc ký sinh trùng, có thể trở nên tồi tệ hơn khi dùng thuốc trị tiêu chảy.

Thuốc không kê đơn không nên dùng cho trẻ em dưới hai tuổi trừ khi được bác sĩ cho phép. Nếu nhiễm trùng của bạn là do vi khuẩn, bác sĩ có thể kê toa thuốc kháng sinh.

Tiêu chảy mấy ngày thì khỏi
Tiêu chảy thường khỏi trong vòng vài ngày mà không cần điều trị

6. Mẹo tự chăm sóc bản thân

Rất khó để tránh hoàn toàn việc bị tiêu chảy nặng. Nhưng bạn có thể thực hiện các bước để bảo vệ bản thân và gia đình mình.

Vệ sinh là rất quan trọng. Rửa tay bằng xà phòng và nước ấm, đặc biệt là trước khi tiếp xúc với thức ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc sau khi thay tã.

Nếu bạn đang đi du lịch đến một khu vực mà độ tinh khiết của nước là mối quan tâm, hãy dùng nước đóng chai để uống và đánh răng. Và gọt vỏ trái cây hoặc rau sống trước khi ăn.

Nếu bạn bị tiêu chảy bùng phát, có một số bước bạn có thể thực hiện để giúp bản thân thoải mái hơn và cải thiện triển vọng phục hồi nhanh chóng:

Điều quan trọng là phải bù nước. Tiếp tục uống nước và các chất lỏng khác. Thực hiện chế độ ăn nhiều chất lỏng trong một hoặc hai ngày cho đến khi hết tiêu chảy.

Tránh nước trái cây có đường, caffeine, đồ uống có ga, các sản phẩm từ sữa và thực phẩm nhiều dầu mỡ, quá ngọt hoặc giàu chất xơ.

Có một ngoại lệ để tránh các sản phẩm từ sữa: Sữa chua có các chất nuôi cấy sống, tích cực có thể giúp hạn chế tiêu chảy.

Ăn một chế độ ăn uống nhạt, mềm trong một hoặc hai ngày. Thực phẩm giàu tinh bột như ngũ cốc, gạo, khoai tây và súp được làm không có sữa là những lựa chọn tốt.

Triển vọng là gì?

Ở hầu hết mọi người, tiêu chảy sẽ tự khỏi mà không cần điều trị hoặc đến gặp bác sĩ. Tuy nhiên, đôi khi, bạn có thể cần điều trị y tế, đặc biệt nếu tiêu chảy dẫn đến mất nước.

Tiêu chảy là một triệu chứng chứ không phải là một tình trạng. Nguyên nhân cơ bản của tiêu chảy rất khác nhau. Những người có dấu hiệu biến chứng hoặc tiêu chảy mãn tính cần làm việc với bác sĩ để xác định nguyên nhân từ đó có hướng điều trị.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ đầu ngành, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại mà còn nổi bật với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp; không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa.

Khoa Nội soi - Tiêu hóa là một trong những chuyên khoa mũi nhọn tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Để được thăm khám, tư vấn và điều trị kịp thời các bệnh tiêu hóa, bạn có thể liên hệ Hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc hoặc đặt lịch trên website để được phục vụ.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số 1900 232 389 (phím 0 để gọi Vinmec) hoặc đăng ký lịch khám tại viện TẠI ĐÂY. Nếu có nhu cầu tư vấn sức khỏe từ xa cùng bác sĩ Vinmec, quý khách đặt lịch tư vấn TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn

Tài liệu tham khảo

  • Constipation and impaction. (2014, January)
    health.harvard.edu/digestive-health/constipation-and-impaction
  • Deshpande A., Lever D. S., Soffer E. (2013, August). Acute diarrhea. Retrieved from
    clevelandclinicmeded.com/medicalpubs/diseasemanagement/gastroenterology/acute-diarrhea/
  • Diarrhea. (2016, February 10)
    aboutkidsgi.org/lower-gi/diarrhea.html
  • Diarrhoeal disease. (2013, April)
    who.int/mediacentre/factsheets/fs330/en/
  • Ochoa, B. & Surawic, C. M. (2012, December). Diarrheal diseases - acute and chronic
    patients.gi.org/topics/diarrhea-acute-and-chronic/

Rose, C., Parker, A., Jefferson, B., Cartmel, E., (2015, September 2). The characterization of feces and urine: A review of the literature to inform advanced treatment technology. Critical Reviews in Environmental Science and Technology, 45(17), 1827-1879
ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4500995/

58 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan